10 kiết sử (saṃyojana) là 10 “sợi dây trói buộc” khiến tâm bị dính mắc, tiếp tục luân hồi.
10 kiết sử (saṃyojana) là 10 “sợi dây trói buộc” khiến tâm bị dính mắc, tiếp tục luân hồi.
Trong hệ Tứ Thánh quả, chứng ngộ được mô tả bằng mức độ đoạn trừ các kiết sử này.
10 kiết sử gồm
Nhóm 5 kiết sử hạ phần (trói trong cõi dục)
Thân kiến: chấp “có cái tôi” nơi thân–tâm (chấp ngã thô).
Nghi: nghi ngờ con đường, Phật–Pháp–Tăng, nhân quả.
Giới cấm thủ: chấp sai lầm vào nghi lễ/giới cấm như cứu cánh, tu sai phương tiện.
Dục ái: tham đắm dục lạc (ăn uống, tình dục, hưởng thụ giác quan…).
Sân: sân hận, bực tức, thù ghét.
Nhóm 5 kiết sử thượng phần (vi tế hơn)
Sắc ái: tham đắm các trạng thái an lạc/định thuộc sắc giới (dính vào “thiền lạc”, cõi sắc).
Vô sắc ái: tham đắm các trạng thái định vô sắc (hư không, vô biên thức, v.v.).
Mạn: ngã mạn, so sánh hơn–bằng–kém (ngã chấp vi tế).
Trạo cử: tâm chao động, không yên (tán loạn vi tế).
Vô minh: không thấy đúng như thật (Tứ đế, duyên sinh, vô ngã…).
Liên hệ với Tứ Thánh quả (để bạn dễ nhớ)
Tu-đà-hoàn (Nhập lưu): dứt 1–3.
Tư-đà-hàm (Nhất lai): làm mỏng 4–5.
A-na-hàm (Bất lai): dứt hẳn 4–5.
Comments
Post a Comment